Algemeen

Vitamine K ontleend zijn letter aan het Deense woord koagulationsvitamine. Dit woord betekend bloedstollingsvitamine. Vitamine K is dus belangrijk bij de stolling van het bloed, bijvoorbeeld bij een wond.

Vormen vitamine K

Er zijn drie vormen van vitamine K, de eerste vorm kan fytomenadion of fylloquinon zijn. Deze vorm van de vitamine is vooral te vinden in bladgroenten als spinazie en broccoli. Hieruit komt verreweg het grootste gedeelte van vitamine K uit een gemiddelde Nederlandse voeding (90%). De tweede vorm, vitamine K2, ook wel menaquinon genoemd is de overige 10% vitamine K die iemand binnenkrijgt. Menaquinon wordt gevonden in vlees en gefermenteerde (voeding waarmee een bepaald biochemisch proces is gedaan) voeding zoals kaas.

Dan is er nog de vorm K3, deze vorm is niet geschikt voor het menselijk lichaam en bestaat alleen maar in synthetische vorm.

Vitamine K is noodzakelijk bij de aanmaak van fibrinogeen (een stof die actief is bij bloedstolling) en protrombine (ook een stof die betrekking heeft tot de bloedstolling). Een tekort aan vitamine K kan dus leiden tot bloedingen.

Werking

De bloedstollingsvitamine werkt als een co-enzym (een co-enzym is een relatief klein component dat nodig is voor een enzym om zijn functie te vervullen). Het werkt dus samen met andere moleculen om zich uiteindelijk met calcium-ionen (een bepaalde molecuul) te binden wat nodig is voor de stolling van bloed.

Daarnaast wordt de vitamine in botten gevonden. Hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden. Maar het lijkt erop dat het vitamine ook een invloed heeft in het onderhoud van botten, specifieker bij het voorkomen van osteoporose.

Tekort

Men heeft niet gauw een tekort aan vitamine K. Pas geboren baby’s kunnen wel een tekort hebben aan de stof. Dit komt omdat het niet tijdens de zwangerschap via de placenta het ongeboren kind kan bereiken, het kind kan dan ook geen voorraad opslaan. Een baby heeft zelf te weinig darmbacteriën om vitamine K aan te maken. Om bloedingen te voorkomen (met name hersenbloedingen) krijgen kinderen vlak na de geboorte vaak extra vitamine K. Er wordt aangenomen dat het ook een rol speelt bij de aanmaak van botten, er kunnen misvormingen optreden bij een tekort.

Antibiotica kan darmbacteriën vernieten, hierdoor kan ook onvoldoende vitamine worden aangemaakt, een trager bloedstolling kan hiervan het gevolg zijn.

Technische informatie

Chemische naam: Vitamine K1 of Fyllochinon (engels: Phylloquinone)

Molecuulformule: C₃₁H₄₆O₂; Molecuul gewicht: 450,68 g/mol

Chemische naam: Vitamine K2 of Menaquinine (engels: Menaquinine)

Chemische naam: Vitamine K3 of Menadione (engels: Menadione)